ميرزا حسن حسينى فسايى
830
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
مواضع دكه نانپزى مهيا نمود و نان را ارزان و فراوان نمود و چون غله و مأكولاتى كه نواب حسام السلطنه از جوانب خواسته بود ، به قيمت ارزان به اهالى شهر شيراز قسمت فرموده ، سال قحط را به ارزانى بسر رسانيدند و در اوائل سال آينده ميرزا على خان بيگلر بيگى ، در عين عنفوان جوانى زندگانى را بدرود نمود . و عيد نوروز سنه توشقانئيل خيريت دليل شب پنجشنبه چهاردهم ماه ذىقعده « 1 » واقع گرديد و روز پانزدهم ماه ذىحجه آن سال [ 1283 ] : موكب همايون اعليحضرت شاهنشاه اسلاميان پناه به عزم زيارت ارض اقدس و مشهد مقدس ، از طهران نهضت فرمود . و روز نهم و دهم و يازدهم ماه محرم سال 1284 در بلدهء دامغان براى تعزيهدارى بر اهل بيت نبوت صلوات اللّه عليهم رحل اقامت انداختند ، پس از دامغان حركت فرموده ، روز چهاردهم ماه صفر اين سال موكب مسعود وارد شهر مشهد مقدس گرديد و در وقت مرور از صحن عمارات رضويه ، محض احترام امام همام و حرمت سيد انام و حفظ شعار اسلام ، جيقهء مكلل به الماس كه خاصه سلطنت كبرى است از تارك مبارك برداشته به رسم پيشكش تقديم آستانه رضويه على صاحبها الف ثنا و تحيه فرمود و روز هيجدهم ماه ربيع اول اين سال ، آستان عرش نشان رضويه را وداع نموده ، به عزم طهران از راه قوچان و بجنورد از شهر مشهد نهضت فرمود و روز پانزدهم جمادى دويم اين سال : [ 1284 ] ، شهر طهران به مقدم مبارك خسرو آفاق متبرك گرديد . و چنان كه در وقايع سال 1272 لوىئيل نگاشته گرديد ، حكومت بندرعباس و شميل و ميناب ، از جانب اولياى دولت قاهره ايران ، دامت شوكتها ، به جناب صيد سعيد خان ، امام مسقط مرجوع گرديد كه در سالى مبلغ شانزدههزار تومان به رسم مال و منال ديوانى ، انفاذ دار الخلافه نمايد يا به حكومت مملكت فارس رساند و چندين سال بر اين منوال گذشت و نوبت امامت مسقط به صيد سالم پسر صيد سوينى پسر صيد سعيد خان رسيد ، وكلاى صيد سالم به اضعاف مضاعف از ماليات مقرره ، از رعاياى آن نواحى بازيافت مىنمودند و چون امناى دولت جاويدعدت بر اين معامله مطلع شدند ، نواب اشرف و الا ، حسام السلطنه را از شيراز مأمور فرموده كه : بندر عباس و نواحى آن را از وكلاى امام مسقط گرفته ، تصاحب نمايد و اگر از در ممانعت درآمده كه مدتى از زمان اجاره باقى مانده است و تا اين زمان نگذرد ، بندرعباس و نواحى آن را واگذار نخواهم نمود ، در جواب آنها بگوئيد به موجب قراردادى كه با مرحوم صيد سعيد خان امام سابق مسقط گذاشته شده است كه حاكم بندرعباس اولا در تحت اطاعت فرمانفرماى مملكت فارس بوده ، از اوامر و نواهى او تخلف نكند ، ثانيا كه در اخذ ماليات جور و اجحاف را روا ندارد و حاكم بندرعباس در اين چند ساله ، جور و تعدى را دربارهء رعايا ، از حد گذرانيده و اعتنائى به حكومت فارس نداشته ، عريضه نفرستاد [ ه ] و اظهار بندگى ننموده است و اگر از در منازعت درآيند به قهر و غلبه ، بندر و نواحى آن را از تصرف وكلاى صيد سالم گرفته ، به شخص امينى بسپارند و نواب اشرف و الا ، حسام السلطنه در اواخر ماه رمضان اين سال [ 1284 ] : به قصد تصاحب بندرعباس ، از شيراز حركت فرموده ، از راه سروستان و بلوك فسا ، وارد بلدهء داراب گشته ، توقف نمود و نواب مهدى قلى ميرزا ، والى لارستان را ، احضار فرموده ،
--> ( 1 ) . برابر با 19 يا 21 مارس 1867 .